បង្រៀនអោយប្រើសតិបញ្ញា

ព្រះពុទ្ធសាសនាបង្រៀនសង្កាត់ធ្ងន់លើសតិបញ្ញាក្នុងទង្វើរបស់ជីវិត។ អោយចេះកំចាត់សេចក្ដីទុក្ខដោយ ពិចារណាអោយឃើញដើមហេតុរបស់ទុក្ខ ហើយធ្វើកំណែ និងសំរាយអោយត្រឹមត្រូវតាមសេចក្ដីពិតមិន អោយជឿរឺប្រកាន់យកផ្លូវដោះស្រាយយ៉ាងធូរៗងាយៗ ប្រាសចាកហេតុផលក្នុងចំណុចទី១ ដែលថាពុទ្ធសាសនាបង្រៀនសង្កត់ធ្ងន់លើសតិបញ្ញានោះ «សតិបញ្ញា» ក្នុងទីនេះប្រែមកពី ពាក្យអង់គ្លេសថា Intelligence ។ បើនិយាយតាមភាសាសាសនា សតិបញ្ញាមិនមែនជាគូគ្នាទេ។ ព្រះពុទ្ធ សាសនារបស់យើង បានប្រើសតិនិងសម្បជញ្ញៈនឹងគ្នា ដោយបានអោយឈ្មោះធម៌នេះថា ជាធាតុមានអុប្ប ការៈច្រើនដែលចែង ក្នុងគម្ពីរ អង្គុត្ដនិកាយទុក្កនិបាត ដូចយើងបានស្ដាប់គ្រប់គ្នាហើយ។ ចំនែកសតិនិង បញ្ញាលោកពុំបានប្រើជាគូតែលោកប្រើជាពួកនឹងមានក្នុងសំនេរខាងមុខ។ ពាក្យថា «សតិ និងបញ្ញា» ប្រែមកពីពាក្យថា Intelligence នោះ ប្រសិនបើយើងចង់ប្រើពាក្យពុទ្ធសាស នាសុទ្ធ យើងប្រើតែបញ្ញាមួយក៏បានណាស់ទៅហើយ ព្រោះបញ្ញាល្អរឺបញ្ញាពិតៗដែលគម្ពីរអភិធម្មយើង បានអោយឈ្មោះថា សោភណចេត្ដសិក នោះត្រូវមានសតិនៅក្នុងនោះផងដែរដែលលោកអោយឈ្មោះ ម្យ៉ាងទៀតថា បញ្ញាជាសហគតៈជាមួយសតិ។ អ្នកអាននឹងបានដឹងរឿងនេះជាថ្មី តាមសំនេររបស់ខ្ញុំខាងមុខ ។ ដើម្បីជាបន្ទាន់ ខ្ញុំសូមអ្នកអានសង្កេតថា ធម្មៈជាទូទៅនៃព្រះពុទ្ធសាសនា មិនមានធម្មៈណាស្ដីដល់ជំនឿ ហើយគ្មានស្ដីដល់បញ្ញាផងទេ។ សទ្ធានិងបញ្ញាត្រូវបានជាប់ទាក់ទងជាមួយគ្នាយ៉ាងណា សតិនិងបញ្ញាត្រូវជា សហគតៈធម៌នឹងគ្នាយ៉ាងនោះដែរព្រោះចេត្ដសិកធម៌ទាំងអស់នេះត្រូវបានចាត់ចូលក្នុងសោភណចេត្ដសិក ដូចគ្នា។ ជំនឿមានបញ្ញាជាសហគតៈ ដើម្បីអោយបានជាលក្ខឋាន រឺគោលការណ៍ដោយជាក់លាក់ ខ្ញុំសូមស្នើគំនោលធម្មៈដែលមានសតិបញ្ញា ត្រូវបានជាប់គូគ្នា រឺរួមសហប្រតិបត្ដិការគ្នាតាមដែលខ្ញុំបានរកឃើញដូចនេះ ក- សម្បរាយិកត្ថៈ ប្រយោជន៍អនាគត រឺពំនោលមួយទៀតថា ធម្មៈជាហេតុធ្វើអោយ មនុស្សអ្នកអនុវត្ដ បានសំរេចនូវអានាគតសុខ រឺបរលោកសម្បត្ដិ ដែលកម្រនឹងរក បានមាន៤ប្រការគឺ ៖ ១ - ២ - ៣ - ៤ – សទ្ធាសម្បទា សីលសម្បទា ចាគសម្បទា បញ្ញាសម្បទា ដល់ព្រមដោយជំនឿ ដល់ព្រមដោយសីល ដល់ព្រមដល់ការបរិច្ចាគ (ពលីកម្ម) ដល់ព្រមដោយបញ្ញា។ ខ – ធម្មៈដែលធ្វើអោយមនុស្សមានសេចក្ដីក្លាហាន (វេសារជ្ជករណធម៌)មាន៥ប្រការគឺ ១ - ២ - ៣ - ៤ - ៥ - សទ្ធា សីល ពាហុសច្ចៈ វិរិយារម្ភៈ បញ្ញា  ជឿរបស់ដែលគួរជឿ រក្សាកាយវាចាអោយរៀបរយ ភាពជាអ្នកត្រាប់ត្រងច្រើន ប្រារព្ភសេចក្ដីព្យាយាម ចេះដឹងជុំវិញរបស់ដែលគួរចេះដឹង។ គ – ធម្មៈដែលជាកំលាំង (ពលៈ) និងជាធំ អិន្រ្ទីយ៍ មាន៥ប្រការគឺ ១ - ២ - ៣ - ៤ - ៥ – សទ្ធា វិរិយៈ សតិ សម្មាសមាធិ បញ្ញា ជឿរបស់ដែលគួរជឿ សេចក្ដីព្យាយាម សេចក្ដីរលឹកបាន (ចាំបាន) សេចក្ដីតាំងចិត្ដមាំមួន ការចេះដឹងជុំវិញហេតុការណ៍ ឃ – ទ្រព្យប្រសើរ (អរិយទ្រព្យ) មាន៧ប្រការ ១ - ២ - ៣ - ៤ - ៥ - ៦ - ៧ - សទ្ធា សីល ហិរិ អោត្ដប្បៈ ពាហុសច្ចៈ ចាគៈ   បញ្ញា   ជឿរបស់ដែលគួរជឿ រក្សាកាយវាចាអោយរៀបរយ ខ្មាសអៀនចំពោះទង្វើបាបទុច្ចរិត ស្លុតខ្លាចចំពោះទង្វើបាបទុច្ចរិត ភាពជាបុគ្គលបានលឺបានស្ដាប់ច្រើន លះកាត់ដើម្បីអំណោយ រឺពលិកម្ម ចេះដឹងស្ដាប់របស់ដែលមានប្រយោជន៍។ ង – ធម្មៈរបស់មនុស្សល្អ «សប្បុរសធម៌» មាន៧ប្រការ៖ ១ - ២ - ៣ - ៤ - ៥ - ៦ - ៧ – សទ្ធា ហិរិ អោត្ដប្បៈ ពាហុសច្ចៈ វិវិយៈ សតិ  បញ្ញា ជឿរបស់ដែលគួរជឿ ខ្មាសអៀនចំពោះទង្វើបាបទុច្ចរិត ស្លុតខ្លាចចំពោះទង្វើបាបទុច្ចរិត ភាពជាបុគ្គលបានលឺបានស្ដាប់ច្រើន ព្យាយាម រលឹក ចេះដឹងច្រើន។ អ្នកសិក្សាគប្បីធ្វើសេចក្ដីសង្កេតថា ធម៌ទាំងឡាយដែលខ្ញុំបានសរសេរមកហើយនេះ សតិនិងបញ្ញានៅកៀ កកើយជិតដិតជាមួយគ្នា តែមិនមែនជាគូនឹងគ្នាទេគឺមានតំណែងជាពួកនៃគ្នានឹងគ្នា។ ចំនែកសទ្ធា និងបញ្ញា  ជាសហគតៈធម៌ក្នុងសហប្រតិបត្ដិការដូច ដែលយើងធ្លាប់បានដឹងធ្លាប់បានធ្វើការកត់សំគាល់មកហើយ។ ការហាមឃាត់មិនអោយដាក់ជំនឿចូលទៅក្នុងផ្លូវប្រាសចាកហេតុផល ដែលអាចធ្វើអោយខុស រឺអោយ ភ្លាត់ចាកសេចក្ដីពិតមាន ១០ប្រការ ដែលពុទ្ធសាសនិកស្ទើរតែ គ្រប់គ្នាធ្លាប់បានដឹងមកហើយ។ ដើម្បីពង្រឹ ងគំនិត និងទំលាក់ចោលនូវគំហើញខុសរបស់អ្នកអាន និងអោយទៅជាធម្មៈមានលក្ខណៈពេញលេញដូច បានអាងមកហើយ ខ្ញុំសូមសរសេរឡើងវិញទៀតមានដូចនេះគឺ ១ - ២ - ៣ - ៤ - ៥ - ៦ - ៧ - ៨ - ៩ - ១០ - កុំជឿដោយបានលឺតៗគ្នាមក កុំជឿតាមល្បីល្បាញ កុំជឿ តាមដំណឹងដែលចេញពីមាត់មួយទៅមាត់មួយ កុំជឿ ដោយផ្អែកអាងទៅលើតំរាក្បួនខ្នាត កុំជឿ ដោយគូសដៅខ្លួនអែង កុំជឿ ដោយគ្នាន់គ្នេរគិតប៉ាន់ស្មាន កុំជឿ ដោយត្រិះរិះគយគន់តាមអាការៈប្រហាក់ប្រហែល កុំជឿ ដោយសំអាងវាស្របគំនិត រឺសមតាមគំហើញរបស់ខ្លួន កុំជឿ ដោយអាង រឺឃើញថាអ្នកអោយយោបល់ធ្លាប់មានកេរ្ដិ៍ឈ្មោះគួរអោយជឿបាន កុំជឿ ដោយរាប់អានថាអ្នកនេះជាគ្រូរបស់ខ្លួន។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ បានធ្វើសេចក្ដីបញ្ជាក់បន្ថែមទៀតថា «កាលណាខ្លួនអ្នកបានដឹងដោយខ្លួនអែងថា ធម្មៈទាំង ឡាយនេះជាអកុសលមានទោស អ្នកប្រាជ្ញលោកត្មះតិះដៀល។ អ្នកប្រាថ្នាសេចក្ដីសុខ កាលណាប្រព្រឹត្ដ ប្រតិបត្ដិធម៌នេះ ការប្រព្រឹត្ដិប្រតិបត្ដិរបស់ខ្លួនមិនត្រឹមតែមិនបានផ្ដល់សេចក្ដីសុខអោយប៉ុណ្នឹងទេ។ គឺ ត្រលប់ជាផ្ដល់អោយនូវ សេចក្ដីវិនាស និងសេចក្ដីទុក្ខទៀតផងអ្នកត្រូវលះបង់ធម្មៈនេះចោលអោយអស់ ទើបសេចក្ដីសុខកើតមានដល់ខ្លួន។ ទន្ទឹមគ្នានេះ ធម្មៈទាំងឡាយណាគ្មានកំហុស គ្មានប្រកបដោយទោស អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយលោកសរសើរ។ កាលណាខ្លួនអ្នកបានប្រព្រឹត្ដប្រតិបត្ដិតាម រឺបាន អនុវត្ដរមែងផ្ដល់នូវ ប្រយោជន៍និងសេចក្ដីសុខជាទីពេញចិត្ដរបស់ ខ្លួនអ្នកត្រូវរស់នៅជាមួយធម្មៈទាំងឡាយនោះគ្រប់ពេលវេ លា»។ ធម្មៈមានទំនាក់ទំនងប្រហាក់ប្រហែលគ្នានេះ មិនមែនមានតែក្នុងកាលាមសូត្រមួយទេ សូត្រទាំង ឡាយដទៃទៀតមាន កទ្ទិយសូត្រ ជាដើមក៍មាននិយាយដូចនេះដែរ។ពុទ្ធអោវាទនេះ បស្ចឹមជនគេមានការចាប់អារម្មណ៍ច្រើនហើយ គេប្រកាន់យកជាគំនិតស្រាវជ្រាវរកសេច ក្ដីពិត ដែលគេយល់ថាត្រូវតាមគំនោលនៃវិទ្យាសាស្រ្ដយ៉ាងច្បាស់លាស់ផង។ ជឿអ្នកដទៃរឺជឿខ្លួនអែង មានបញ្ហាចោទឡើង បើយើងនិយាយតាមគោលគំនិតកាលាមសូត្រព្រះពុទ្ធសាសនាហាក់ដូចជាមិនបាន បង្រៀនអោយពុទ្ធសាសនិក រឺមនុស្សទូទៅជឿអ្នកដទៃក្រៅពីខ្លួនអែងឡើយ។ ដូចនេះបញ្ហាស្មុគស្មាញនឹង ចេះតែមានតទៅទៀតគ្មានចប់ទេ ព្រោះសេចក្ដីលំបាកលំបិនដែលកំពុងកើតក្នុងលោកសព្វថ្ងៃ រឺដែលនឹង កើតទៅអនាគតនោះ ក៏ព្រោះមនុស្សមានជំនឿតែក្នុងខ្លួនអែង មិនព្រមស្ដាប់មតិ រឺសំលេងអ្នកដទៃផង ឡើយ។ ន័យមួយទៀតដែលថាពុទ្ធសាសនា ជាប្រជាធិបតេយ្យ ស្ដាប់សំលេងភាគខាងច្រើនជាប្រមាណគឺ ពិភាក្សារឿងអ្វីៗបើមានមតិបែកគ្នាជាពីរពួករឺច្រើនជាងនេះ ត្រូវសំរេចយកជាបានការ តាមមតិភាគច្រើន ។ ទ្រិស្ដីនេះដូចជាស្រួលស្ដាប់ស្រួលយល់ហើយងាយដល់ការអនុវត្ដន៍ផង តែដែលបន្ថែមថា មនុស្សត្រូវ ជឿខ្លួនអែងនៅក្នុង គំនិតប្រកបដោយហេតុផលមកទៀត។ ក្នុងរឿងនេះដូចជាមិនអាចបញ្ចប់សំនួរ និងចំ ងល់បានឡើយ។បញ្ហាដែលគេយល់ថាលំបាករឺមានសេចក្ដីស្មុគស្មាញនោះវាពិតជាអញ្ចឹងមែនហើយ ព្រោះរឿងនេះវាធ្លាប់ មានការប្រឆាំងប្រទាំងប្រទើសគ្នាយូរមកហើយ តែប្រសិនបើ គេយល់ពុទ្ធចិន្ដាថា ជាធាតុមានលក្ខណៈជា វិទ្យាសាស្រ្ដ រឺមានលក្ខណៈប្រកបដោយ ហេតុផងនោះភាពលំបាក និងភាពស្មុគស្មាញរបស់គេក្នុងរឿងនេះ វាពុំអាចប្រព្រឹត្ដទៅបានទៀតទេ។ ដើម្បីជាពន្លឺដល់អ្នកអាន ខ្ញុំសូមអោយគំនិតដូចមានតទៅនេះគឺ ពុំនោលក្នុងចំណុចថា ពុទ្ធសាសនាបង្រៀនមនុស្សតាមបែបយ៉ាងប្រជាធិបតេយ្យ រឺបង្រៀនមានគោលគំ និតជាប្រជាធិបតេយ្យនោះ គេមិនត្រូវភ្លេចថាធាតុប្រជាធិបតេយ្យរបស់ពុទ្ធសាសនា គឺប្រជាធិប្បតេយ្យ នៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃសីលធម៌ រឺនិយាយម្យ៉ាងទៀតថាគឺប្រជាធិបតេយ្យដែលមានលក្ខណៈជាប្រជាធិបតេ យ្យពិតៗផង មានលក្ខណៈជាធម្មាធិប្បតេយ្យមែនៗផង។ ជាពិសេសប្រជាធិប្បតេយ្យជាមូលដ្ឋាន។ គឺមតិ ភាគច្រើនដែលបានទុកដាក់ជាគោលគំនិតនៃការអនុម័តិ រឺការវិនិច្ឆ័យ នៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃធម្មវិន័យច្បាប់ រដ្ឋទើបយកជាបានការ។ ប្រសិនបើគំនិតភាគច្រើនមិនប្រកាន់យកធម្មវិន័យ រឺច្បាប់រដ្ឋជាបន្ទាត់នៃការអនុ ម័តិ ក៏ពុំអាចអនុវត្ដកើត ពុំអាចយកជាបានការឡើយ។ ដោយអាស្រ័យហេតុនេះទើបពុទ្ធសាសនាកាលណា បើមានសម័យប្រជុំលោកតំរូវអោយស្នើញាត្ដិស្នើយោបល់ដោយសូត្រប្រកាសអោយបានច្រើនដងដើម្បី ទុកអោយសមាជិកប្រជុំ មានពេលត្រិះរិះពិចារណាអោយបានល្អិតម៉ត់ចត់មុន នឹងបញ្ចេញមតិថា «ទេ» រឺ «អើ» យ៉ាងណាក៏ដោយចុះមតិភាគច្រើនត្រូវតែមានភាព ត្រឹមត្រូវមានប្រសិទ្ធិភាពជាងមតិភាគតិច។ ដូច នេះទើបព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គបដិសេធមតិបុគ្គលរឺគណៈ ហើយយកមតិសង្ឃជាមតិវិនិច្ឆ័យជាដាច់ខាត។ ព្រោះអ្វី? ព្រោះមតិភាគច្រើនទោះជាដូចម្ដេចម្ដា ក៏គង់មានប្រសិទ្ធិភាព មានពន្លឺជាងមតិភាគតិចជានិច្ច។ ប្រសិនបើអង្គប្រជុំមានសមត្ថភាពប្រហាក់ប្រហែលគ្នា តែបើភាគច្រើន មានសមត្ថភាពទន់ខ្សោយជាង ភាគតិចនោះ បញ្ហាមុខជាមិនឈប់ចោទទេ។ ដោយអាស្រ័យហេតុនេះទើបព្រះពុទ្ធសាសនាទាញស្មារតីអ្ន កវិនិច្ឆ័យ អោយលះបង់គតិធម៌បួន។ ខ្ពស់ជាងនេះគឺមហាជនល្ងង់មិនអោយធ្វើការដំណាងជាតិ។ចំណុចមួយទៀត ពុទ្ធសាសនាបានសរសើរបុគ្គលដែលមានការសិក្សាច្រើនមានបញ្ញាវាងវៃពីកំណើត មាន ការពិសោធន៍ក្នុងការងារ មានគំនិតប្រកបដោយពន្លឺក្នុងគតិលោក គតិធម៌មានចំបាស់ក្នុងការអនុវត្ដន៍បាន ទទួលផលល្អច្រើនលើកច្រើនគ្រាមកហើយ មានជីវិតរស់ក្នុងព្រហ្មវិហាយូរមកហើយ។ ជាមួយគ្នានេះ ខ្លួន យើងជាមនុស្សរស់នៅលើបង្អែកនៃគំនិតជាក់លាក់ច្បាស់លាស់ដែលពុទ្ធសាសនាចងថា អបរបច្ចយោ ប្រែថាមនុស្សរស់នៅដោយគ្មានអ្នកដទៃជាបច្ច័យ។ ក្នុងន័យថា គេគ្មានជំនឿ គ្មានសេចក្ដីទុកចិត្ដលើគំនិត គំហើញរបស់អ្នកដទៃដែលចេះតែបង្ហាញយោបល់តាមអារម្មណ៍ តាមកំលាំងបាយរបស់ខ្លួនគ្មានត្រូវតាម សេចក្ដីពិត។ដូចនេះព្រោះអ្វី? ព្រោះខ្លួនគេជាមនុស្សមានគំនិតភ្លឺ មានយោបល់ស្វាងដែលធ្លាប់បានអនុវត្តន៍ ចេញផលល្អមកហើយ មនុស្សដែលគ្មានបានដឹងអ្វីដោយខ្លួនអែង ដំណឹងអ្វីៗចាំតែគេប្រាប់គេនិយាយគេ ពន្យល់មនុស្សធុននេះមានជីវិតរស់នៅ ឆ្ងាយពីពន្លឺនៃសេចក្ដីពិតពន់ពេកណាស់។ ពុទ្ធភាសិតថា វិរិយេទុក្ខ មច្ចេតិ គេឆ្លងអន្លង់ទុក្ខបានដោយអាស្រ័យសេចក្ដីព្យាយាមដែលមានបញ្ញាជាដៃគូនោះ ភាសិតនេះបានស ង្កត់ធ្ងន់លើកំហំនិងពន្លឺ ប្រសិនបើយើងអនុវត្ដន៍ភាសិតនេះបាន ប្រជាធិបតេយ្យ ធម្មាធិបតេយ្យក្ដី នឹងមាន វឌ្ឍនភាពដល់ទិសដៅរបស់មនុស្សជាមិនខាន ដរាបណាគេខំស្រាវជ្រាវសាកល្បងពិសោធន៍អោយឃើញ សេចក្ដីពិតដោយខ្លួនអែងរឿយៗ លុះត្រាបានជួបសេចក្ដីពិតរឺភាពភ្លឺស្វាងដោយខ្លួនអែង។ ដរាបនោះទើប គេមានជំនឿមួយបែបដែលមិនចាំបាច់ត្រូវអាស្រ័យការគូសដៅ រឺស្ដាប់សេចក្ដីបំភ្លឺរបស់អ្នកដទៃ។ នេះជា គុណសម្បត្ដិពិសេសរបស់មនុស្សដែលពុទ្ធសាសនាត្រូវការចង់បាន។ តែអស់រយៈកាលយូរណាស់មកហើ យមនុស្សបែបនេះនៅតែមានមិនច្រើនដដែល។ តើដល់ពេលណាទៅទើបខ្មែរយើងមានប្រជាធិបតេយ្យ និងធម្មាធិបតេយ្យសម្បូណ៍បាន?។ ជាបុគ្គលាធិដ្ឋាន ខ្ញុំសូមលើកយកតួយ៉ាង២-៣ មកប្រកបរឿងដើម្បីអោយអ្នកសិក្សាមានគំនិតយល់ សេចក្ដីច្បាស់លាស់មានដូចនេះ តួយ៉ាងសន្មតថា បុរសឈ្មោះក មិនធ្លាប់បរិភោគផ្លែធូរេនម្ដងណាសោះ បើគេអោយឈ្មោះ ក ធ្វើសេច ក្ដីបំភ្លឺអំពីរសជាតិធូរេន ឈ្មោះ ក អាចបំភ្លឺគេបានដោយដៅស្មាន តាមបានលឺអ្នកដទៃនិយាយប្រាប់។ តែ បើអោយឈ្មោះខ ដែលធ្លាប់អាស្រ័យផ្លែធូរេន ធ្វើសេចក្ដីបំភ្លឺវិញទោះណាជាមានសេចក្ដីមិនច្បាស់លា ស់ដូចខ្លួនអែងដឹងក្នុងពេលទទួលទានផ្លែធូរេន ក៏គង់មានសេចក្ដីងាយស្ដាប់ រឺចូលចិត្ដបានច្រើនជាងឈ្មោះ ក ដែលគ្នា ធ្វើសេចក្ដីបំភ្លឺដោយគ្មានបានដឹងរសជាតិធូរេនសោះហ្នឹងដែរ។ តួយ៉ាងទី២ ឈ្មោះក មិនធ្លាប់បានទៅប្រទេសអាមេរិកម្ដងណាឡើយតែបានដឹងដោយសារអ្នកធ្លាប់ទៅគេ និយាយប្រាប់ថា យ៉ាងដូចនេះយ៉ាងដូចនោះ។ ដំណឹងនេះបើប្រៀបធៀបទៅនឹងឈ្មោះខ ដែលគេធ្លាប់បាន ទៅស្រុកអាមេរិកឃើញថាខុសគ្នាឆ្ងាយណាស់។ ដូចនេះការជឿខ្លួនអែងល្អ រឺជឿអ្នកដទៃល្អ ត្រូវបានជាក ម្មវត្ថុនៃការពិចារណាសំរាប់ខ្លួនយើងទាំងអស់គ្នា។ តួយ៉ាងទី៣ ឈ្មោះក អានអក្សរខ្លួនអែងមិនចេញត្រូវមានអ្នកដទៃអានជំនួស។ ឈ្មោះ ខអានអក្សរខ្លួនអែ ងចេញ អ្នកទាំងពីរនាក់ បើយើងលើកយកមកប្រៀបធៀបតំលៃគ្នា តើអ្នកណាគ្រាន់បើជាងអ្នកណា។ នេះក៏ជាកម្មវត្ថុរបស់យើងក្នុងការវាយតំលៃនៃ ជនទាំងពីរនាក់នេះទៀតដែរ។ ដើម្បីជាពន្លឺខ្ញុំសូមបញ្ជាក់ថា ជំនឿខ្លួនអែងក្រោយដែលគេបានពិសោធន៍ក្រោមបន្ទាត់នៃហេតុផល នៃវិចារណញ្ញាណ ឃើញបានច្បា ស់តាមសេចក្ដីពិតហើយ ជំនឿនេះជាធាតុល្អបំផុត ជាជំនឿគ្មានលាយឡំដោយចំងល់ជាជំនឿដែលគេចូ លចិត្ដដោយខ្លួនគេ ជាជំនឿដែលគេឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនគេ។ ជាមួយនឹងជំនឿបែបនេះគេគ្មានការសំ គាល់ខុស គ្មានគំនិតស្រម័យ គ្មានភាពងងឹតនិងភាពគ្មានភាពជាក់លាក់ ដែលពុទ្ធសាសនាហៅថា ជំនឿមាន បញ្ញានៅខាងក្នុង រឺជំនឿប្រកបដោយពន្លឺ ដែលវឌ្ឍនជននិងអរិយជន ត្រូវការចង់បាន។ និយាយខ្លីៗ គឺជំនឿ មានបញ្ញាត្រួតត្រាមានពន្លឺគំនិតមួយបំភ្លឺផ្លូវ ដែលយើងអាចអោយឈ្មោះម្យ៉ាងទៀតថា ជំនឿមានកំណើត ដោយអាស្រ័យចំបាស់របស់ខ្លួនពុំមែនដោយអាស្រ័យពំនោលអ្នកដទៃ។

Web site : www.khmercenter.ch មណ្ឌលវប្បធម៌ខ្មែរនៅប្រទេសស្វីស ជាសេវាកម្ម ក្នុងការផ្សាយពុទ្ធសាសនា វប្បធម៌ ជាភាសាខ្មែរ

~ ដោយ ABCAMBODIA107.5fm ​ ខែ មិថុនា 12, 2008.